Burada sözü edilen borç, satıştan, kiradan, bir iş veya hizmetten doğan borçtur. Buna mal veya hizmet akdinden doğan borç denir. Bu borçlar, vadesinden önce istenemezler.

Fakihlerin çoğu, vadeyi uzatmaya karşılık borca yapılan ilâve ile vadeyi kı­saltmaya karşılık borçtan yapılan indirimi aynı kapsama sokarak borcun iskonto­sunu faizli işlem saymışlardır.  Meselâ bir malı, üç ay vadeli 120 liraya alan kişi, bir ay sonra alacaklıya; "110 liraya razı isen borcu hemen ödeyeyim" der, ala­caklı da razı olursa, 10 liralık iskonto yapılmış olur. Borcu iki ay ge­ciktirmeye karşılık alınacak 10 lira faz­lalık nasıl faiz ise, fakihlerin çoğuna göre iki ay erken ödemeye karşılık yapılan 10 liralık iskonto da faizdir.

Bizim ulemamız der ki: Vadeli bin dirhem alacağı olan kişi, borçlusuyla peşin 500'e anlaşsa caiz olmaz. Çünkü peşin, vadeliden hayır­lıdır. Borcun peşin olması, o borcu doğuran akitle elde edilmiş bir hak değildir. Öyle ise bu indirim, öbürünün vadede yap­tığı indirime karşılıktır. Bu, zamana değer biç­mek olur, o da haramdır. Çünkü zaman mal de­ğildir.

Borçlu taraf, bir şart koşmadan borcunu er­ken öder, alacaklı da kendiliğin­den ikramda bulunursa bunu bütün mezhep­ler kabul ederler.

Bir kimse bir malı, alacağına karşılık olmak üzere vadesin­den önce alabilir. Bunu hem İmam Malik, hem de diğerleri kabul et­miştir. İsterse malın değeri alacaktan az olsun. Mesela 100 liralık alacağa karşı­lık 50 liralık bir mal vadesinden önce alı­nabilir. Bu iskonto kapsamına girmez.

Ben derim ki bu nevi iskonto caiz olsagerektir. Borcu erken öde­meye karşı­lık yapılan indirim faizin tam zıddı bir işlemdir. Çünkü faizli işlem, va­deyi uzat­maya karşılık borcu artırmaktır. Ama bu, vadeyi kısaltmaya karşılık borcun bir kısmını düşürmeyi içerir. Bunu haram sayanlar, bunu faize kı­yas­lamışlardır. Ama "Ya vade­sinde ördersin, ya da borcu artı­rır­sın" sözü ile "Borcu bana erken öde, ondan bir yüz­lük bağışlaya­yım." sözü arasındaki fark, zahirdir.

Son Güncelleme : 30.07.2007 - 04:04

Ortalama Üye Değerlendirmesi

   (0 Oylama)

Yorum Sayısı: 1 / 1