Kitabdan maksat, -usulü fıkha göre -Kur'anı azimüş-şandır. Bu, bir mübarek kitabı ilahidiı. Bunun Kuran, Furkan, Hakim, Tenzil gibi daha başka adları da vardır. Bu kitabi mübin. tarafı ilahiden Cibrili Emin vasıtasile yirmi üç sene içinde Hatemül'enbiya Hazreti Muhammed Mustafa (sallallahü aleyhi vesellem) Efendimize ayet ayet. sure sure inzal buyur ulmuş tur ki, mukaddes nazmı da, manası da ilahi­dir, vahyi subhaniye müstenittir. Bu cihetle Kur'ana «vahyi metlüv.^ denilir..

Kur'anı mübin, yüz on dört sureden ve bir itibar ile (6616) ayetten müteşekkildir.  Bu kitabı celilin vahye  müstenit, mu'ciz,  fevka­lade bir surette mütevatir olmak gibi hususi vasıfları olduğu gibi sünne­ti nebeviye ile vesair elfaz  ve ibarat ile  müşterek vasıfları, mebhasleri de vardır. Bunlar, ilmi  usul itibarile birer tedkik mevzuu teşkil etmek­tedir.

Kur'anı Kerim, yalan üzere ittifakları aklen tecviz olunma­yan pek azim bir cemaat tarafından zamanımıza kadar tevatüren nak-lediiegelmiştir. Bütün sureleri, ayetleri, kelimeleri Resulü Ekrem'den bir vahyi ilahi olmak üzere tevatüren sabittir,  menkuldür. Bu kitabı ilahi­nin hiç bir ayeti zayi olmamış, hiç bir kelimesi  tebdil ve tahrife uğra­mamıştır.  Nebiydi zişan'dan  telakki olunduğu veçhile  tevatüren nakle­dilmiştir. Bunun heyeti umumiyesi, her asırda yüz binlerce zevatın ha­fızalarını tezyin etmekte bulunmuştur. Bu mümtaz vasıf, bütün semavi kitaplar arasında yalnız Kur'anı Kerim'e  mahsustur. Binaenaleyh Kur' amazimin herhangi bir ayetini inkar, imana münafidir.

Kur'anı   mübinin bütün ayetleri  Resulüekremin talim ve işareti veçhile tamamen yazılmış, hıfz edilmişti. Hazreti Ebu Bekr'in hi­lafeti zamanında hepsi bir araya cem edilerek bir mushaf haline konul­muştur. Hazreti Osman'ın hilafeti  zamanında da bu  mushaf nüshaları teksir edilerek büyük şehirlere   birer nüsha gönderilmiştir ki, bunlara (Mesahifi Osmaniye)   adı verilmiştir.

Eshabı kiramdan Abdullah ibni Mes'ud, Ubeyyibni Ka'b gibi zatla­rın kendileri için yazmış oldukları mushaflar da var idi. Bunlar ile Me­sahifi Osmaniye arasında bir fark olmayıp yalnız surelerin tertibinde bazı başkalıklar mevcut idi. Bunlarda nihayet birkaç kelimeden fazla bulunuyordu ki, bunlar, her ne kadar esasa muhalif değilse de tevatü­ren 3abit olmadığı cihetle «şaz» namım almış, Kur'anıkerim hükmünü haiz bulunmamıştır. Bunlara «kıraeti şazze» adı verilmiştir.

Kur'anıkerime mensup şaz kıraetler, meşhur ve gayri meş­hur kısımlarına ayrılır.    Gayri meşhur kıraetler, bütün imamlarca mu­teber değildir. Bunlar ile hiçbir hükmü şer'i sabit olmaz. Meşhur şazlar ise, imamı Malik ile imamı Şafiiye göre yine hiç bir hükmü şer'ide mu­teber değilse de Hanefi eimm^sine göre yalnız ibadet ve muamelat hu­susunda muteberdir. Bunlar, Kur'andan olmasalar da ahadisi şerife cüm­lesinden bulunmuş olurlar. Bu cihetle kendilerile zanni'meselelerde amel olunabilir.

Mesela: Keffareti yemini bildiren ayeti kerime. Mesahifi Osmani-yede:(rbl cır -L*») diye  mutlaktır.   İbni Mes'ud Hazretlerinin mushafında ise: diye mukayyed yakılmış tır. Bu mütetabiat kelime­si meşhurdur. Binaenaleyh Eimmei Hanefiye, bunu nazara alarak ke­fareti yemin orucunun muttasıl üç gün tutulmasına kail olmuşlardır. Demek ki, bu meşhur şaz kıraet ile mutlak olan bir ayeti kerimeyi iba­det hususunda takyit eylemişlerdir.

Kezalik : Ramazanı şerif orucunun kazasına ait olan ayeti celile, Mesahifi Osmaniyede: (\>\CU^.;.u»)diye mutlak yazılmıştır. Übeyy ibni Ka'bin mushafmda ise:(oL> fc* _^ yu ^ ;a-ı) diye mukayyet yazılmıştır. Fakat bu mütetabiat kıraeti meşhur değildir, haberi ahad kabilindendir. Binaenaleyh bununla bütün eimmeye göre amel edilemeyeceğinden ka­zaya kalmış ramazanı şerif orucunda ittisal şart değildir. Bunlar, mü­teferrik günlerde de tutulabilir.

Kitabı ilahinin rükünleri, nazm ile manadan ibarettir. Bu­nun mu'ciz nazmı da, manası da vahyi ilahiye müstenittir, lahuti bir hü­viyeti haizdir. Kur'anı mübinin hakayiki, ancak bu nazmı mübin vasıta-sile bihakkin mütecelli olur, bir çok dini hükümler, ancak bu nazmı la­tif vasıtasile istinbat olunabilir. Binaenaleyh bunların yerine hiç bir la­fız kaim olamaz, bunlardan başka hiç bir ibare Kur'an hükmünü ihraz edemez.

işte bu kitabı muazzam, edillei şer'iyyenin birincisini teşkil etmek­te ve binihaye ahkamın en feyizli bir menbaı bulunmaktadır.

Kur'anı mübinin emirleri, nehiyleri, haberleri ihtiva eden ayatı celilesi, itikada, ibadata, hukuka dair bir çok hükümleri camidir. Ahlaka, nesayihe, geçmiş ümmetlerin en ibret verici tarihlerine, kaina­tın garip, bedii teşekkülatma dair bir çok hakayiki de müştemildir. Bun­ların hepsinden nihayetsiz hükümler, hakikatler istinbat olunabilmektedir.