Lafzı müşterek, müteaddit manalara başka başka vazedil­miş olan lafızdır. Mesela: «ayn» lafzı, hem göz manasına hem de güneg, altın, diz kapağı, su kaynağı gibi manalara vazedilmiştir.

Kezalik: «Cariye» lafzı, hem memluk olan kadın manasına hem de sefine manasına mevzudur. «Müşteri» lafzı da hem satın alıcı manası­na hem de bir yıldıza isim olmak üzere vazolunmuştur.

Müşterek bir lafzın hükmü, müteaddit manalarından han­gisinin kasdedildiği anlaşılıncaya kadar  tevakkuftur. Manalarından biri bir teemmül ve tetkik neticesinde tereccüh edince bu mana kabul edilir, diğer manaları artık nazara alınmaz.

Mesela: ayeti kerimesindeki «kuru» lafzı müşterektir. Müfredi olan «kur'» lafzı, hem hayz, hem de, tuhr ma­nasına mevzudur. Fakat hanefiler, bir tetkik neticesinde bunun hayz manasına olmasını, Şafiiler de tuhr manasına olmasını tercih etmişler­dir. Tercih edilen mana «müevvel» olmuş olur.

Maamafih Şafiilerce umumi müşterek caizdir. Yani: onlara göre, bir müşterek lafzın bir söyleyişte müteaddit manaları birden kasdedile-bilir.

Fakat Hanefilerce böyle bir şey, bazan bir lafz ile iki muarız ma­nanın birden kasdedilmesini müstelzim olacağı cihetle caiz görülmemiş­tir.

Mesela: «cevn» lafzı, hem siyah, hem de beyaz manasına gelir. Bi­naenaleyh «filan şey cevndir» denilse bunun hem siyah, hem de beyaz olduğu nasıl kasdedilmiş olabilir?.

Müevvele gelince: bu da müteaddit manalarından biri, bir delili zanni -ile veya reyi galip ile diğer manalarına tercih edilen lafızdır.

Mesela: «nikah» lafzı, hem akdi izdivaç manasına, hem de mukare-neti cinsiye manasma mevzudur. nazmı şerifinde-ki «tenkihe» lafzı, vati -mukarenet manasına hamledilmiş olduğu ci­hetle bu  manasında müevvel bulunmaktadır.

Kezalik: «bain» lafzı; hem hissi ayrılığı hem de nikah rabıtasın­dan ayrıhğa mevzudur. Bir kimsenin refikasına karşı talak müzakeresi esnasında «enti bainün» = sen hainsin» demesi, talaka hamlolunur. Bu halde bain lafzı nikah rabıtasından ayrılık .manasında müevvel bulun­muş olur.

Müevvel lafzın hükmü, medlulile amelin vücubudur. Maa­mafih böyle bir lafzın racih görülen manasına hamledilmesi, hata ihti­malinden hali olamaz. Bu cihetledir ki, şer'i bir  hususta müevvel olan bir manayı inkar eden, tekfir  edilemez.

Mesela: müzakerei talak esnasında söylenen «sen bainsin» sözü ta­laka hamledilerek o veçhile hüküm lazım gelir. Fakat bu söz ile mücer­ret hissi ayrılık kasdedilmiş olması da muhtemeldir. Buna binaen de, zevcin böyle bir kasitte bulunmuş olduğuna ait iddiası, diyaneten tas­dik edilir. nazmı şerifindeki nikah ile mukarenet manası mu-rad olduğunu inkar da küfrü müstelzim olmaz.