MESTLERİN ÜZERİNE MESH BABI

1- Abdest alırken ayakları yıkamayıp mestlerin üzerini meshetmekle yetinmenin cevazı, sünnet ile sabittir. Bu konuda varit olan hadisler o derecede meşhurdur ki “Mestleri meshetmenin cevazım inkâr eden kimse, ehl-i sünnetten sayılmaz” demişlerdir. Fakat caiz olduğuna inanıp, ancak ayakları yıkamanın daha iyi olduğunu söyliyerek mesih yapmayan kimse, mesih yapan kimseden daha fazla sevap kazanmış olur.

2- Abdestli iken mestlerini giyen ve sonra abdesti bozulup yeni­den abdest almak istiyen kimse, ayaklarını yıkamak yerine mestle­rini meshedebilir. “Abdest almak istiyen kimse” dedik. Çünkü gus­letmek istiyen kimse için ayaklarını yıkamak yerine mestlerini meshetmesi caiz değildir. “Abdestli iken mestlerini giyen” dedik. Çünkü abdestli değilken mestlerini giyen kimse, abdest alırken mestlerini çıkarıp ayaklarını yıkamak zorundadır. Buna göre, müstahaza olan kadın eğer kanı akarken abdest almış ve ondan sonra mestlerini giymiş ise, namaz vakti çıktıktan sonra bir daha abdest aldığında mestlerini meshedemez. Çünkü bu kadın, zarurete binaen her ne ka­dar birinci abdesti ile namaz kılabiliyor idiyse de, esasında abdestli olmayıp namaz kılabilmesi zaruretten dolayı idi. Bunun içindir ki abdesti bozulmasa bile, bir yeni namaz vaktinin girmesinde abdes tini yenilemesi gerekir. Bunun gibi, su bulunmadığı için teyemmüm eden ve teyemmümlü iken mestlerini giyen kimse de, abdest alır­ken mestlerini çıkarıp ayaklarını yıkamak zorundadır. Çünkü bu da her ne kadar teyemmümü ile namaz kılabiliyor idiyse de, abdestli değilken mestlerini giymişti. Ancak şunu bilmeliyiz ki -bizim mez­hebe göre- eğer kişi ayaklarını yıkadıktan sonra mestlerini giyer ve ondan sonra yüz ve ellerini yıkar ve başını meshederse, abdesti bozulup bir daha abdest aldığında mestlerini meshedebilir. Zira bu kimse, mestlerini giyerken her ne kadar tam abdestli değil idiyse de, mestlerini giymeden Önce ayaklarını yıkadığı için, abdestinin bo­zulması ile abdestsizlik ayaklarına geçmiş olmaz.

3- Mestleri meshedebilmenin süresi, evinde olan kimseler için abdestlerinin bozulduğu andan itibaren yirmi dört saat, yolculukta olan kimseler için de keza mezkûr andan itibaren üç gün üç gecedir. Zira Peygamber Efendimiz (Sallallahü Aleyhi ve Sellem):

“Evinde olan kimse, bir gün bir gece, yolculukta olan kimse de üç gün üç gece, meshedebilir” [1] buyurmuştur. Sürenin, kişinin abdesti bozulduğu andan itibaren başlamasının sebebi, çünkü mest­ler, abdestsizliğin ayaklara geçmesini önler.(Mestleri meshin keyfiyeti de şöyledir: Elin parmaklan mestle­rin ön uclan üzerine koyulup boğazları tarafına doğru çizgiler ha­linde çekilir. Zira Muğiyre b. Şube (Radıyallâhü anhüan)'ın rivayetine göre Peygamber Efendimiz (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) mestlerini bu şekilde meshederdi. Muğiyre demiş­tir ki: Ben Peygamber Efendimize (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) ba­kıyordum. Mestleri üzerinde çekilmiş birer çizgi gibi olan parmak izleri hâlâ gözümün önündedir. [2] Sonra, mestleri meshederken üzerini meshetmek gerekir, ökçe ile dip kısmının meshi caiz değildir. Çünkü mesihte kıyastanudul edilmiştir.

Kıyas, necaseti gidermiyen meshin, necaseti gideren yıkamanın yerine geçmemesini gerektirir. Bunun için Şeriatta varit ne ise, onu gözetmek gerekir. Mestleri meshederken parmaklar tarafından başlamak müstahaptır. Çünkü ayaklan yıkamada nasıl parmaklar ta­rafından başlamak müstahap ise, bu da onun yerine kâim olduğu için keyfiyet bakımından onun gibi olması iktiza eder.

4- Mesihte farz olan miktar, elin üç parmak yeri kadardır. Kerhi (Allah rahmet eylesin) “Üç ayakparmağının yeri kadardır” demiş ise de, mesih elle ya­pıldığı için en sıhhatli olan görüş, üç elparmağımn yeri kadar olma­sıdır. İçinden üç ayakparmağının yeri kadar görünebilecek dere­cede delik olan mestleri meshetmek caiz değildir. Deliği bu miktar­dan küçük olan mestlerin meshi caizdir. İmam Züfer ile İmam-ı Şafii (Allah rahmet eylesin) “Mestte delik bulunduktan sonra “Delik küçük de olsa” mes­hi caiz değildir. Zira delikten görünen yerin yıkanması gerektiğine göre, geri kalan yerleri de yıkamak gerekir” demişlerdir. Biz diyo­ruz ki: Mestlerin çoğunda normal olarak küçük küçük delikler bu­lunduğu için çıkarılmalarında güçlük vardır. Fakat büyük delikler az olduğundan, çıkarılmaları pek zor olmaz.

Büyüklüğün ölçüsü, ayağın üç tane küçük parmakları kadar olan bir yerin, içinden görünebilmesidir, ki en sahih olan görüş bu­dur. Zira ayağın esasını parmaklar teşkil eder. Üç tane parmak da, parmakların çoğu olduğu için hepsinin yerine kaimdir. Parmaklar­dan küçüklerinin nazara alınması da ihtiyat içindir.

Kişi yürürken açılan ve fakat içinden, ayağının herhangi bir ye­ri görünmeyen deliğin -içine parmak uçlarının girebileceği kadar da olsa- önemi yoktur. Ancak eğer mestlerin bir tekinde bulunan küçük küçük deliklerin hepsi bir büyük delik kadar varsa, meshi caiz değildir. “Mestlerin bir tekinde” diyoruz. Çünkü eğer her iki tekin delikleri bir büyük delik kadar olsa bile yine önemi yoktur. Zira teklerden her biri kendi işini tekbaşına görmekte ve diğeriy­le hiç bir ilgisi bulunmamaktadır. Nitekim biri tamamen yırtık da olsa diğeriyle yürümek mümkündür. [3] Fakat namaz kılanın vü­cut veya elbisesinin değişik yerlerinde bulunan küçük küçük neca­setler öyle değildir. Çünkü kişi bu necasetlerin hepsini birden taşımaktadır. Namazda örtünmesi gereken yerlerin örtüsünde bulunan dağınık ve küçük delikler de necaset gibidirler.

5- Kendisine gusül lâzım gelen kimseye mestlerin meshi caiz de­ğildir. Zira rivayete göre Safvan b. Assai (Radıyallâhü anhümâ) “Yolculuklarda Peygamber Efendimiz (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) üç gün mestlerimizi çıkarmamamızı emrederdi. Ancak cünüp olduğumuz zaman çıkarırdık. Ufak su dökmekten, dışan çıkmaktan, ya da yatmaktan ötürü çıkarmazdık” [4] diye söylemiştir. Ayrıca, gusüî her zaman lâzım gelmediği için guslederken mestleri çıkar­mada güçlük yoktur. Abdest ise her zaman alınır.

6- Abdesti bozan her şey meshi de bozar. Çünkü mesih abdestin bir parçasıdır. Mesih aynca mestleri çıkarmakla da bozulur. Zira abdestsizliğin ayaklara geçmesini önleyen şey zail olunca abdestsizlik ayaklara geçmiş olur. (Mesih) yukarıdaki hadise binaen süre­nin bitmesiyle de bozulur. Süre bitince kişi mestlerini çıkarıp ayaklarını yıkadıktan sonra namaz kılabilir. Abdestin geri kalan kısmı­nı yenilemesi gerekmez. Süre bitmeden de mestler çıkarılırsa me­sih bozulur. Çünkü mestler ayaktan çıkınca, ayak yıkanmadığı için abdestsizlik ona geçmiş olur. Ayak, mestin içinden boğazına gelir­se çıkmış sayılır. Zira boğaz mesih yeri değildir. Ayağın yarısından fazlası mestin dışına çıktığı zaman da, mest ayaktan çıkmış sayılır.

7- Kişi evinde iken meshe başlar ve yirmi dört saat geçmeden yol­culuğa çıkarsa üç güne kadar meshedebilir. Zira hadis mutlak olup onda herhangi bir kayıt bulunmadığı gibi, bu hüküm vakitle ilgili olduğu için onda vaktin sonu göz önünde bulundurulmuştur. Fakat eğer yirmi dört saat geçtikten sonra yolculuğa çıkarsa, öyle değil­dir. Çünkü daha yolculuğa çıkmamışken süre bittiği için, abdestsiz­lik ayaklanna geçmiştir.

Eğer kişi yolculuktan, yirmi dört saat bittikten sonra dönerse, abdest alırken mestlerini çıkarmak gerekir. Çünkü bu kimse artık yolcu değildir. Yolculuk ruhsatı ise, yolcular içindir. Eğer yirmi dört saat bitmeden, dönerse yirmi dört saat, yolculukta olmayan­ların süresi olduğu için  (bu süreyi tamamlayabilir.

8- Mest üzerine çizme, bot veya benzeri bir şey giyen kimse, mest üzerine giydiği şeyi meshedebilir. İmamı   Şafii (Allah rahmet eylesin) bedele bedel olamaz, diye: “Mest üzerine giyilen şeyin meshi caiz değildir» demiştir. Biz, Bilâl-ı Habeşi (Radıyallâhü anhu'an) “Peygamber Efendimiz mest üzerine çizme giydiği zaman çizme­yi meshederdi” [5] mealindeki hadisine dayanıyoruz. Hem de çiz­me, gerek kullanmada ve gerek gaye bakımından meste tabi oldu­ğu için, ikisi bir arada olunca iki katlı mest gibi olur. Bunun için çizme, mestin değil, ayağın bedelidir. Ancak eğer kişi, abdesti bo­zulduktan sonra mest üzerine çizme giyerse, o zaman çizmeyi meshedemez. Zira abdestsizlik daha önce meste geçtiği için, ondan, baş­ka bir şeye geçemez. Eğer çizme kaba bir kumaştan olursa, ayak için bedel olmaya yaraşmadığından, meshi caiz değildir. Ancak eğer meshedilirken, yaşlık altındaki meste nüfuz ederse, o zaman caizdir.

İmam Ebû Hanife'ye göre, çoraplar üzerine meshetmek caiz de­ğildir. Ancak eğer çorabın dibine deri çekilmiş ise, o zaman caiz­dir. Diğer iki İmam ise: “Su çekmiyecek kadar kaim olan çorapla­rın meshi caizdir” demişlerdir. Zira hem Peygamber Efendimiz (Sallallahü Aleyhi ve Sel!em)'in, çorapları üzerine meshettiği, rivayet olunmuştur. [6] hem de çorap kalın olduğu zaman onunla yürüne­bilir. Kalın çorap: bir şeye bağlamadan yere dikildiği zaman boğa­zı üzerinde durup yere düşmeyen çoraptır, ki böyle bir çorap mest gibidir. “İmam Ebû   Hanife (Allah rahmet eylesin): “Çorap ne kadar kalın da olsa, mest gibi olamaz. Çünkü mest­le yürünebilir, çorapla -eğer dibi derili olmazsa yürünemez. Pey­gamber Efendimiz (Sallallahü Aleyhi ve Sellem)'in çoraplarını mes hettiğine dair rivayet de buna mahmuldür” demiştir. İmam Ebû Hanife'nin, sonradan bu görüşünden dönerek iki İmamın gö­rüşlerine katılmış olduğu, rivayet olunmaktadır ve fetva da buna göredir.

9- Sarık, takke, başörtüsü ve eldivenlerin meshi caiz değildir. Çünkü meshe, güçlük çekilmesin diye cevaz verilmiştir. Bunların çı­karılmasında ise güçlük yoktur. Sargılar üzerine ise -abdestli olarak sarılmamış olsalar bile- meshetmek caizdir. Zira Peygamber Efendimiz (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) sargı üzerine meshetmek ve Hz. A1i'ye de etmesini emretmiştir. Mantıkî yönden de, sargılan açmak mestleri çıkarmaktan daha güç olduğu için sargı­ları meshetmenin cevazı evleviyetle lâzım gelir. Hasan İbn-i Ziyad: “Sargıyı meshederken yansından fazlasını meshetmek kâfi ge­lir” demiştir. Sargılan meshedebümenin belirli bir süresi yoktur. Çünkü hakkında herhangi bir hadis veya eser varit olmamıştır.

10- Yara iyileşmeden, sargı yaranın üzerinden düşerse mesih bo­zulmaz. Zira henüz yıkama imkânsızlığı ortadan kalkmamıştır ve o kalkmadıkça da, sargının meshi yıkama yerine kâimdir. Yara iyileştiği için sargının düşmesi halinde ise, mesih bozu­lur. Çünkü imkânsızlık artık kalkmıştır. Eğer kişi namaz içinde iken sargısı düşerse, namazı bırakıp sargının düştüğü yeri yıkadık­tan sonra yeni baştan namaz kılması gerekir. Zira mesih ile kılınmaya başlanan namaz daha bitmemişken, yıkama imkânı hasıl ol­muştur.[7]

Son Güncelleme : 14.02.2010 - 21:10

Ortalama Üye Değerlendirmesi

   (0 Oylama)