Allah’a hamd, resulüne, aline, ashabına ve onlara hayır üzere tabi olanlara salatu selam olsun… Bundan sonra; Bu risale Mustafa İslamoğlu Beyefendi’nin Hayızlı hanımın oruç tutabileceğine dair ictihadı üzerine kaleme alınmıştır. Muvaffakiyet Allah’tandır. Sayın İslamoğlu kendisine yöneltilen

Sualine cevab sadedinde www.mustafaislamoglu.com adresinde 12.01.2010 tarihli cevabında şöyle demiştir:

Ben derim ki; Sayın İslamoğlu’nun bu ifadesine dair bir kaç mesele vardır. Bunlar:

1. Bu hususta bize gelen hadis mi, hadisler mi vardır?!

2. Varolan hadislerin sıhhat durumları nedir?!

3. Namazın terkine dair bu hüküm ahad ve zanni bir delile mi dayanmaktadır?!

4. Bu hadis merfu değil demek geçerli bir savunma mıdır?!

5. Ebu Hanife’nin kısasla alakalı hükmüne dair usulü bu meselede nasıl kullanılır?!

Evvela hanımların hayızlı iken oruç tutmalarına dair rivayetlerin zikri ile işe başlayabiliriz:

Bu rivayetlerin birisi şöyledir:

1- Hamne bt. Cahş (radiyallahu anha) anlatıyor: Ben şiddetli istihaza kanı gören bir kadın olduğumu Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)'e gelip anlatarak ondan fetva taleb ettim. O sırada Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) kızkardeşim Zeyneb bt. Cahş’ın evinde idi. Gelen kanın çokluğu beni namaz ve oruçtan alıkoyduğu­nu söyledim. Bunun üzerine aramızda şu konuşma geçti: "Sana pamuk (kullanmanı tavsiyeyle) vasfederim. Çünkü pa­muk kanı giderir."…ilh.

Görüldüğü gibi bu hadiste Hamne bt. Cahş “Gelen kanın çokluğu beni namaz ve oruçtan alıkoyduğu­nu söyledim.” Diyor ve Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) neden oruç tutmadın, diye bir sual sormuyor. Burada bir takrir vardır. Bu hadisi İmam Ahmed, Ebu Davud ve Tirmizi rivayet etmişlerdir. Tirmizi Hasen, Sahih olduğunu söylemiştir. Ayrıca İbni Mace ve Hakim de hadisi rivayet etmişlerdir.

Aynı hadisin sonunda Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) Hamne (radiyallahu anha)’ya:

Sonra da gusledip bu iki namazın arasını birleştirir (birarada) kılabilirsen, öyle yap! Sabah namazı için de guslet ve öylece namaz kıl. İşte böylece namaz kıl ve oruç tut, eğer güç getirebiliyorsan, belirtilen şekilde hareket et!" buyurmuştur ki şayet hanımlara oruç tutmak hususunda bir mani yoksa Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in bu kelamı manasız değil midir?! Oysaki manasız olan sadece muaze hadisiyle hareket edip sair rivayetlere bakmayan ictihad tarzıdır.

İkinci rivayet Sayın İslamoğlu’nun da zikrettiği Muaze rivayetidir.

Aişe (radiyallahu anha) bu rivayete göre:

Peygamber döneminde bu hal bize isabet ederdi. Biz orucu kaza etmekle emrolunur, namazı kaza etmekle emrolunmazdık, demiştir.

Bu hadisi Kütübü Sitte müellifleri ve İmam Ahmed ve daha başkaları kitablarında tahric etmişlerdir. Hadisin beyanı ortadadır. Buna göre hanımlar hem namazı ve hem de orucu terketmektedirler. Buna başka bir mana yüklemenin ise bir alemi yoktur.

3- Adiyy b. Sabit’in babasından onun da dedesinden rivayetinde Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) istihazeli hanım hakkında şöyle buyurmuştur:

"Ayhali olduğu günler namazı bırakır, sonra gusledip her namaz için abdest alır, oruç tutar ve namaz kılar."

Bu hadis zayıf hadisler cümlesindendir. Ancak ben kendisiyle istidlal için değil sair rivayetlere olan mütabaatı sebebiyle burada zikretmeyi uygun gördüm.

4- İmam Müslim, İbni Ömer (radiyallahu anhuma)’dan naklediyor: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu:

“Bu geceleri namaz kılmaksızın geçirir, ramazan ayında da orucunu açar; işte bu onun dinindeki noksanlığıdır.”

Hadis merfudur ve Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) açıkça hanımların orucu terkettiklerini beyan etmektedir.

5- Ebu Said el-Hudri (radiyallahu anh) anlatıyor: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu:

Kadının şahitliği erkeğin şahitliğinin yarısı gibi değil midir? İşte bu onun aklının noksanlığıdır. Peki ay başı olduğu zaman namaz kılmaz ve oruç tutmaz değil mi? İşte sizin bu haliniz de kadının dinindeki noksanlığıdır.

Hadisi Buhari rivayet etmiştir. Eğer İslamoğlu’nun dediği gibi kadın hastalığı sebebiyle isterse orucu bırakabilir hadisesi muteber bir sebeb olsaydı. Yani bu orucu bırakma tercihi bir durum olsaydı kadınlar için bir noksanlık şeklinde vasfolunmazdı. Hadisin kendilerine irad olunduğu hanımlardan bir veya bir kaçı kalkar ben hep tam tutuyorum ya rasulallah, diyebilirlerdi.

Hadislerin sıhhat durumlarına gelince zikrettiğim zayıf olan rivayet dışında hepsi de sahih hadisler cümlesindendir.

Hayızlının orucu terki hususunun ahad haberle sübutuna gelince bu iddia doğru değildir. Nitekim zikrettiğimiz hadislerin ravileri meydandadır. Zayıf rivayeti saymazsak Aişe (radiyallahu anha), Hamne bt. Cahş, İbni Ömer ve Ebu Said el-Hudri bu hususta rivayetleri sabittir. Zanni delile gelince bu nisbi bir durumdur.

Sayın İslamoğlu’nun bu hadis merfu değildir demesi de yerinde bir söz değildir. Evvela Aişe (radiyallahu anha)’nın asr-ı saadetten yana verdiği haber ve fetvası hükmen merfu kapsamındadır. Buhari ve Müslim’in rivayet ettikleri İbni Ömer ve Ebu Said hadisleri ise merfudur. Ayrıca Hamne (radiyallahu anha)’ya verilen cevab da merfu bir hadistir.

Ebu Hanife’nin kısasla alakalı hükmüne gelince, bu İslamoğlu’nun beyan ettiği gibi ayete tearuz sebebiyle verilmiş bir hüküm değildir. Bilakis Hanefi uleması Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in bir gayrı müslime karşı, bir müslümanı kısas ettiğine dair rivayettir. Bunu Darekutni ve Beyhaki rivayet etmişlerdir. İmam Ebu Hanife tearuz vehmi veren bu iki hadisi telif etmiş ve İslamoğlunun zikrettiği müslüman bir kafire karşı öldürülmez hadisindeki kafirden muradın “harbi kafir” yani savaş halinde bulunulan kafirler olduğunu, söylemiştir. Bu izahatımızdan anlaşılır ki Usül olarak delil getirilen husus yerinde bir misal değildir.

Daha sonra Sayın İslamoğlu cevabına şöyle devam etmiştir:

Ben derim ki; Biz bu hususa işaret ettik. Evvela Aişe (radiyallahu anha)’nın fetvası hükmen merfudur. Hadis ilmiyle iştigal edenler bilirler. Lafı uzatmanın alemi yoktur. Sonra Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ihbari şekilde gelen 4 ve 5 no ile naklettiğimiz Ebu Said ve İbni Ömer hadisleri mevzuya delaleti açısından açıktır. Ve Peygamberin ağzından kadının hayız halinde oruç tutamayacağına delildir.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Burada bir tespit hatası vardır. Zira Muaze hadisinde mesele orucun kazası meselesi değil “namazın da oruç gibi kaza edilmesi” meselesidir.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Sayın islamoğlunun bu tespitini anlamış değilim zira bu hüküm farklılığı asılda bir farklılık değildir. Nitekim aslolan ümmetin icma ettiği gibi hayızlı iken her iki ibadetin de haram olmasıdır. Farklılık sadece kaza meselesindedir.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Sayın İslamoğlu’nun bu istisdlali hatalıdır. Burada mevcut hadislere rağmen muhtelif mukayeselere girmenin alemi yoktur. Namaz bir ibadettir ve oruç da bir ibadettir. Şartları ve rükünleri muhteliftir. Bunların arasındaki ayrılık sabittir. Hayız halinin doğrudan oruçla alakası olmaması meselede sabit olan hükmün taabbüdi kapsamına dahil eder. Şu halde taabbüdi hususlarda aslolanı yani kıyası terketmeyi gerektirir. Nitekim Ali (radiyallahu anh) mestler meselesinde “iş bana kalsaydı ben mestin üstünü meshederdim” demiştir. Ancak var olan nakiller bunu dedirtmemektedir. Evet, iş bize kalsa cünüblü gibi oruçla alakası yoktur derdik. Ancak Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den sabit olan hadisler bu sözümüze mani olmaktadır. Zira mevrid-i nassda ictihada mesağ yoktur.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Bend derim ki; Sayın İslamoğlu’nun Nevevi merhuma isnad ettiği şey ise doğru bir hareket değildir. Bu sahada sözetmiş her alimin “şöyle denilse ben de böyle derim” demeleri vardır ve meşhurdur. Ancak bundan birilerinin bunu dediği manası çıkarılamaz. Taş yerinde ağırdır. Nevevinin sevkettiği kavli bu gayeye matuftur, denilemez. Ayrıca Ulemanın bu husustaki icmasına hiç işaret etmeyen İslamoğlu’nun bu tavrı da eleştiriye açıktır. Oysa ki tarafsız konuşmak tüm nassları ve kavilleri nakil ile konuşmak gerekir zira bu ümmet vasat ümmettir. Nevevinin sözünün birisine verilen mecburi cevab olduğunu iddia sadece zanndır. Oysaki iddia sahibi hadisin zanni ifadesine muhalefet eden birisidir. Biz kendisinin zannına haydi haydi reddiyemizi sunacağız.

Yine ilginçtir her alimin şüzuzu olduğuna işaret etmeyi unutmayan sayın İslamoğlu bu hususta icma vardır kelamını inadla sarfetmemektedir.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Bu görüş Nevevi’nin değil ehl-i sünnet ulemasının cumhurunun görüşüdür.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Bu manidar olan şeyin vecihleri zikredilse iyi olurdu. Ben zanndan Allah’a sığınırım ancak anladığım kadarıyla bu kelamı sahibine yakıştırabilmiş, değilim… Hadis kitabları Sayın İslamoğlu’nun yok dediği hadislerle doludur. Burada teker teker zikretmenin alemi yoktur.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Sayın İslamoğlu maalesef bu meselede fıkıh kitablarına bile baksaydı bu meselede delil olarak bu rivayetin yanında az evel zikrettiğimiz başka delillerin de mevcudiyetini görürdü.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Bend derim ki; Tüm bu sayılanlar bir şekilde ele alınmıştır. Ben bir hususa dikkat çekmek istiyorum. O da bu meselede ümmetin icmasıdır. Bu mesele İslamoğlu’nun şaz görüşleri listesinden sayılır. Ümmetin icması dururken farklı bir görüşü tercih caiz değildir ve duruma göre müminlerin yolunu terk kabilinden değerlendirilir.

Eza kelimesini hastalık şeklinde tevil ile bir hükme illet olarak kabul etmek kendi içinde tutarlı olsa da yerinde değildir. Zira hasta dilerse namaz kılar ve oruç tutar burada ibaha söz konusudur. Dilerse yapar dilerse yapmaz. Ancak ümmeti icma etmiştir ki hayızlı hanım istese de istemese de namazı kılamaz. İbaha söz konusu değildir. Şu halde bu illetlendirme yerinde bir şekilde gerçekleşmemiştir.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; İslamoğlu’na düşen Nevevi’nin kelamını zikretmesi değil “evet Nevevi bu cevabı falana falana vermiştir” demektir. Ancak isim yok. Ben tedkiklerimde bir isim zaten bulamadım. Sadece Hariciler böyle derler, denilmektedir. Ehl-i Sünnet camiası içinde böyle bir hüküm vermiş olan alim zikredebilmek kabil değildir.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Bu noktada bir dahlimiz olmadığı için cevaba hacet yoktur.

Sayın İslamoğlu cevabına devamla şöyle demiştir.

Ben derim ki; Sayın İslamoğlu’nun indi görüşüne diyeceğimiz yok ancak meselede bazılarının tesahül bazılarının teşeddüd göstermesi şaşılacak iş değildir. Zira Allah dahi işleriniz çeşit çeşittir, buyurmamış mıdır?! Bizim bu görüş sahibinin niyetinin sıhhati hususunda tereddüdümüz yoktur. Ancak usulümüz sahihtir iddiası yerinde değildir. Bunu biz izah ve isbata gayret ettik. Bu sebeple de görüşünü reddettik.

Buna göre:

1-    Kadının hayızlıyken oruç tutmaması hadisle sabittir. Haber merfu ve mevkufen sabittir. Rivayetlerin sıhhat derecesinde sıkıntı yoktur.

2-    Kadının hayızlıyken oruç tutması haramdır. Bunda icma vardır. İcmayı terk müslümanların yolunu terketmek olacağından ehl-i sünnet tanımının dışında bir tutum olarak değerlendirilebilir, ameller ancak niyetlere göredir.

3-    Hayızlıyken oruç tutulur fetvası şazz bir görüştür, şaz görüş ise kendisiyle amel edilmeye layık görüşler cümlesinden değildir.

4-    Mevrid-i nass’da ictihada mesağ yoktur. Mesele hadis ve eserle sabit olduğundan kıyas metoduyla meseleyi halle çalışmak usul açısından makbül bir tavır değildir. Bu kıyasın merdud kısmındandır.

Meselede işaret etmek istediğimiz asıllar bunlardır, En doğrusunu yine de Allah bilir. Muvaffakiyet Allah’tandır.

Son Güncelleme : 13.01.2010 - 01:45

Ortalama Üye Değerlendirmesi

   (0 Oylama)