Bizim Ulemamız indinde; Ölünün içinde hayat emareleri bulunan eti ve derisi necistir. Ama ölü hayvanın kemik, tırnak, gaga, pençe, toynuk, boynuz, zülüf ve kılları içine hayat nüfuz etmediği gerekçesiyle temizdir.

Zira Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem), Meymune' (radiyallahu anha)’nın koyunuyla alakalı “Ancak onu yemek haram kılındı” buyurmuştur. Diğer bir rivayete göre de, “Ancak o koyunun eti haram kılındı” buyurmuştur. Bu hadise göre ölü hayvanın sadece eti haram kılınmış oluyor. Sayılan diğer şeylerde başka pislik bulunmazsa temiz sayılırlar. Aksi takdirde necis olurlar. Sinire dair ise iki rivayet vardır. Meşhur olan rivayete göre sinir temizdir. Bazıları da, en doğrusu sinirin necis olduğudur diye başka bir rivayette bulunmuşlardır.

Şafii uleması: Çekirge dışında, akacak kanı olmayan hayvanların ölülerinin necis olduğuna kanidirler. Bu necis şeylerden biri suya veya başka bir sıvıya düşer de o sıvının özelliğini değiştirmezse beis yoktur. Ama bu necis şeyi bir insan veya hayvan o sıvının içine atar da özelliğini değiştirirse o zaman bu sıvı necis olmuş olur. Afvedilen bir pislik olmaz.

Mesela karada yaşayan ve yaralandığı zaman kanı akan canlıların ölüleri necistir. Ancak insanın ölüsü bundan istisna edilmiştir. Deniz hayvanlarının ölüleri de, Peygamber (s.a.v.) Efendimizin: “Denizin suyu temizleyicidir. Ölüsü de helaldir” beyanına binaen bu hükümden istisna edilmiştir. Çekirge gibi, yaralandığı zaman akacak zati kanı bulunmayan kara hayvanlarının ölüsü de bu hükmün dışında tutularak temiz addedilmiştir. Kendisine hayat nüfuz etmiş olan ölünün parçaları da necistir.

Malikiler indinde; Ölünün içine hayat nüfuz eden et, deri, kemik ve sinir gibi parçalan necistir. Ama kıl, yün, tüy ve kuş kanatlarının tüyleri içlerine hayat nüfuz etmediğinden ötürü temizdirler.

Şafiiler; Ölü hayvanın et, deri, kemik, yün, kıl, tüy ve diğer parçalarının necis olduğunu savunmuşlardır. Onlara göre bu parçalara hayat nüfuz etmiştir.

Hanbeli uleması; Ölü hayvanın bütün parçalarına (daha önceden) hayat nüfuz etmiştir. Dolayısıyla da necistir, derler. Ancak ölü hayvanın yünü, kılı, tüyü ve kuşun kanat tüyleri temizdir. Bu hükmü verirken de Hanbeliler. “Sizin için davar..., yünlerinden, yapağılarından, kıllarından bir zamana kadar (kullanmanız için) giyimlik(ler) döşemelik(ler) ve ticaret kumaş(lar)ı verdi.” Ayetini delil kabul etmişlerdir. Zira bu ayet-i kerimenin zahiri anlamı, davarların hem canlılık ve hem de ölüm hallerini kapsamına almaktadır. Kanat tüyleri de bu üç şeye kıyas yapılarak temiz sayılmıştır.

Ölüsü necis sayılan bir canlıdan alınmış parçalar da necistir.

Hanbeli uleması: Ölüsü necis olan canlılardan alınmış olan parçaların arasından iki şeyi istisna edip bunların temiz olduğuna hüküm vermişlerdir. Bunlar:

a- Kabuğu sertleşmiş yumurta,

b- Mecburi kesilmesi esnasında, canlı hayvanda kesilmesine güç yetmeyen parçalar...

Şafi Uleması da; Eti yenen hayvanların üzerlerinden alınan ve alınırken beraberlerinde örfe göre bir kıymeti olmayacak kadar az miktarda et parçası kopan yün, tüy, kıl ve kanat tüyleri temizdir. Ama beraberlerinde örfe göre bir kıymeti olacak kadar çok et parçası koparsa her ikisi de necis olur. Hayvanın üzerinden alınan tüy ve beraberindeki şeyin temiz mi necis mi olduğu hususunda şüpheye düşülürse asl olan temiz olmasıdır. Ayrıca daha evel de geçtiği gibi Şafiiler, ölü hayvanın istisnasız olarak tüm parçalarının necis olduğuna hüküm vermişlerdir.

 Ölü hayvan bahsinde sayılan parçalarla canlı olan ceylandan alınan misk ve derisi bu hükmün dışında tutulmuş olup temizdir. İnsandan gayrı, eti yenmeyen canlıların sütü de necistir.

Hanefiler dediler ki: Canlı olsun ölü olsun, eti yensin yenmesin bütün hayvanların sütü temizdir. Ancak domuzun sütü müstesnadır. Çünkü o sağken de ölüyken de necistir.

Ateşle yanan pisliğin külü ve dumanı necistir.

Hanefiler dediler ki: Ateşle yanmış necasetin hem külü, hem dumanı temizdir. Aynı şekilde yanmaksizın bir necaset, kendiliğinden toprak haline gelirse temiz olur.

Malikiler: Bunlara göre ateşle yanmış necasetin külü temiz, dumanı ise necistir. Malikilere göre kuvvetli olan görüş budur.

Son Güncelleme : 29.01.2008 - 18:06

Ortalama Üye Değerlendirmesi

   (0 Oylama)